راهنمای مدیریت ریسک

پروژه های عمرانی عموما از پیچیدگیهای زیادی برخوردارند. بدیهی است که پیچیدگی و ابهام منشاء اصلی ریسک است. گاهی اوقات به واقعیت پیوستن یک ریسک مانند یک طوفان مخرب سازمان را در بحران فرو می برد که بیرون آمدن از آن بحران مستلزم مدیریت هوشمندانه است. در واقع میتوان گفت مدیریت ریسک مانند راه رفتن روی لبه دیواری است که یک سمت آن صرف هزینه برای پیشگیری از وقوع ریسک و سمت دیگر آن از دست دادن سرمایه ناشی از وقوع ریسک است. 
بهترین راه برای مدیریت ریسک چیست؟ پاسخ این سوال ‪طراحی هوشمندانه فرایندها‬ ست. فرایندهایی که قوی، ساده و قابل پیاده سازی بوده و به شما کمک می کند تا بتوانید تصمیم مناسب را در زمان مناسب بگیرید. 
برای مدیریت ریسک ۵ گام زیر را انجام دهید: 

۱. لیستی از منشاء های اصلی ریسک تهیه کنید.

۲. لیست را به ترتیب اهمیت مرتب کنید

۳. از همه توان سازمان برای مقابله و دفع ریسک استفاده کنید

۴. برای مدیریت هر ریسک منابع مناسب پیدا کنید

۵. برای هر ریسک عکس العملتان را مشخص کنید

مطالب مرتبط

راهنمای مدیریت ریسک: ۱- لیستی از منشا های ریسک تهیه کنید

راهنمای مدیریت ریسک: 
همانطور که در پستهای قبل اشاره شد مدیریت ریسک ۵ گام کلی دارد که در اینجا گام اول آن توضیح داده می شود: 
گام اول: لیستی از منشاء های ریسک تهیه کنید: 

برای اینکه بتوانید ریسکهای پروژه را مدیریت کنید، ابتدا باید ببینید با چه چیزی روبرو هستید. این لیست معمولا یک لیست طولانی است. دسته بندی زیر ممکن است در تهیه این لیست به شما کمک کند: 

ریسکهای مربوط به محیط کار: صدمات و خسارات وارد بر نیروی کار که منشاء آن رفتارها، روشها و تکنولوژیهای مورد استفاده و همچنین شرایط آب و هوایی است

ریسکهای مالی: افزایش قیمت مصالح و نیروی کار و یا کاهش نرخ فروش و یا درآمد شرکت میتواند ریسکهای مالی ایجاد کند. تورم یکی از بارزترین منشاء های این نوع ریسک است

ریسکهای مربوط به قرارداد: جریمه ای که بدلیل تاخیر در تحویل پروژه در موعد مقرر بایستی پرداخت کنید

ریسکهای پروژه: ضعف در مدیریت پروژه، قوانین نا مناسب و یا مشکلات اجرایی آن قوانین، اشتباه در تخمین زمان و منابع مورد نیاز برای تکمیل پروژه از جمله ریسکهای پروژه هستند.

ریسکهای مربوط به ذینفعان: نبود ارتباط موثر با ذینفعان، سوء تفاهمات در مورد محصول نهایی، حمایت نا مناسب و غیر موثر آنها از جمله ریسکهای مربوط به ذینفعان هستند.

ریسکهای طبیعی: سیل، زمین لرزه و سایر بلایای طبیعی که ادامه کار را غیر ممکن میکند

رقابت: برای اینکه بتوانید در یک فضای رقابتی به حیات خود ادامه دهید، ناچارید حاشیه سود خود را کاهش دهید. این کاهش درآمد، قدرت مانور شما را در شرایط سخت بسیار محدود خواهد نمود.

راهنمای مدیریت ریسک: ۲- لیست را به ترتیب اهمیت مرتب کنید

راهنمای مدیریت ریسک:
همانطور که در پستهای قبل اشاره شد مدیریت ریسک ۵ گام کلی دارد که در اینجا گام دوم آن توضیح داده می شود:
گام دوم: لیست را به ترتیب اهمیت مرتب کنید:
همیشه اولویت ریسکهایی که پروژه های شما را تهدید میکنند مشابه هم نیستند. بنابراین نمیتوانید از لیست دیگران یک کپی بگیرید و اولویتهای آنها را اولویتهای خودتان بدانید. چرا که این کار نه تنها در شناسایی و مدیریت ریسک به شما کمک نمی کند، بلکه خودش ریسکهایی را بوجود می آورد.
یکی از فاکتورهای مهمی که باید در اولویت بندی درنظر بگیرید فرایند های تجاری ضعیف و لطمه پذیر است. بنابراین صدمه ای که وقوع ریسک به تجارت شما وارد میکند میتواند معیار خوبی برای ارزیابی آن در اولویت بندی باشد. فاکتور مهم دیگر، احتمال وقوع ریسک است. اگر معیار اول را به ریال و دوم را به درصد در نظر بگیرید، میزان اهمیت هریک از ردیفهای لیست میتواند از حاصلضرب آن دو عدد در یکدیگر بدست بیاید. اعداد بدست آمده هرگز دقیق نیستند لیکن میتوانند مبنایی برای دسته بندی ریسکها با سه دسته با اهمیت بالا، متوسط و کم در نظر گرفته شوند. در ادامه به مثالهایی از ریسکهای رایج و اولویت بندی آنها توجه کنید:

  • یکی از پیمانکاران جزء با مشکل مالی مواجه شده است و هر لحظه ممکن است از ادامه پروژه سر باز بزند و پروژه شما را با تاخیر مواجه کند. در این صورت احتمال وقوع آن بالاست و همچنین ضریب تاثیر آن هم زیاد است. بنابراین بایستی این ریسک را جدی بگیرید.

  • محل اجرای پروژه سابقه سیل دارد که طبق آمار هر ۱۵ سال یکبار اتفاق می افتد. تاثیر این ریسک بر روی پروژه زیاد است لیکن احتمال وقوع آن کم.

  • افزایش نرخ مصالح میتواند به حاشیه سود شما لطمه بزند. از سوی دیگر این مساله فقط جزیی از هزینه کل پروژه است. بنابراین میتواند هم از لحاظ احتمال وقوع و هم تاثیر آن بر روی پروژه در سطح متوسطی قرار گیرد.

راهنمای مدیریت ریسک : ۳- مقابله با ریسک

راهنمای مدیریت ریسک:
همانطور که در پستهای قبل اشاره شد مدیریت ریسک ۵ گام کلی دارد که در اینجا گام سوم آن توضیح داده می شود:
گام سوم : مقابله با ریسک
با وجود این که ریسکهای ساخت و ساز ممکن است متغیر و پیچیده باشد، با این حال تکنیک های مدیریت ریسک در چهار دسته ساده قرار می گیرند.
1- جلوگیری از ریسک: به عنوان مثال، شما ممکن است در مناطق مستعد زلزله، از پروژه های ساخت امتناع کنید.
2- انتقال ریسک : بیمه یک راه معمول برای انجام این کار است. توافق قراردادی مناسب با یک پیمانکار فرعی و یا تامین کننده (کارپرداز) ممکن است روش دیگری باشد.
3- کاهش خطر: به عنوان مثال، خطرات ایمنی در ساخت و ساز همیشه وجود دارد. تجهیزات ایمنی مناسب و آموزش کارگران و مدیران می تواند به کاهش خطرات کمک کند.
4- پذیرش ریسک : به عنوان مثال آب و هوا غیر قابل کنترل بوده و ممکن است باعث تاخیر در زمانبندی ساخت و ساز شود. با این حال یک مدیر پروژه خوب می تواند براین مسئله فائق آمده و اثر آن را کاهش دهد.

رویکردی که شما برای مدیریت ریسک انتخاب می کنید ، همچنین میتواند از نظر پاداش، مرتبط با ریسک بهینه سازی شود. سود، تکرار یک پروژه ساختمانی از سوی مشتری و یا بدست آوردن یک پروژه ساخت و ساز کلیدی برای وارد شدن به بازار ، همه نمونه هایی از پاداش ها هستند که ممکن است شما به دنبال آن باشید. پاداشهای بیشتر ممکن است نیاز مند سطوح بالاتر ریسک باشند. با این حال، ریسک های بالاتر همیشه پاداشهای بیشتر را نتیجه نمی دهد.